1. Skip to navigation
  2. Skip to content
  3. Skip to sidebar



Zwolnienie z pracy a prawo

„Sytuacja, w jakiej znalazła się firma, zmusza mnie do wypowiedzenia Panu umowy o pracę” – i co dalej? Zwykle martwimy się wówczas o losy kredytu czy zaplanowane wakacje. Mało kto w stresie związanym z utratą pracy zastanawia się jednak, jakie przysługują mu prawa. A nie jest ich tak mało.

Kodeks pracy dość szczegółowo opisuje zarówno prawa jak i obowiązki stron w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę. Poniżej pokrótce zostaną opisane te z nich, które z punktu widzenia zwalnianego pracownika wydają się być najważniejsze.


Od czego zacząć, czyli jaki jest okres wypowiedzenia…


Sposób rozwiązania umowy o pracę zależy głównie od tego, czy jest ona zawarta na czas określony czy nieokreślony. Niestety zatrudnienie w pierwszej formie nie chroni pracownika dość dobrze – pracodawca może bowiem wypowiedzieć mu umowę o pracę za 14 dniowym wypowiedzeniem i to o ile stosunek pracy trwa co najmniej 6 miesięcy. Okres wypowiedzenia może być jeszcze krótszy w przypadku umowy o pracę zawartej czas okres próby i zastępstwo. Wówczas wynosi on odpowiednio: od 3 dni roboczych do 2 tygodni przy umowie na okres próby zawartej na 3 miesiące oraz 3 dni robocze przy umowie na zastępstwo. Zdecydowanie dłuższe okresy wypowiedzenia kodeks pracy przewiduje w przypadku umów o pracę zawieranych na czas nieokreślony. Wynoszą one od 2 tygodni przy umowie trwającej krócej niż 6 miesięcy, przez 1 miesiąc przy umowie trwającej co najmniej 6 miesięcy, aż do 3 miesięcy przy umowie trwającej co najmniej 3 lata.


Warto pamiętać, iż okres wypowiedzenia umowy o pracę obejmujący tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca. Co to w praktyce oznacza? Że nawet mając 14 dniowy okres wypowiedzenia, umowa o pracę w rzeczywistości będzie trwała aż do soboty następującej po upływie kolejnych 14 dni.


…co z przyczyną zwolnienia?


Pracodawca jest zobowiązany do podania przyczyny wypowiedzenia jedynie wówczas, kiedy umowa o pracę jest zawarta na czas nieokreślony. Przyczyna taka nie może być dowolna. Koniecznie musi być ona prawdziwa, konkretna i tak wskazana, by pracownik nie miał wątpliwości dlaczego został zwolniony. Wskazanie tzw. „zmian organizacyjnych” po stronie pracodawcy niejednokrotnie okazuje się niewystarczającą przyczyną, jak dowodzi analiza orzecznictwa sądowego. Warto więc uważnie przyjrzeć się, jak pracodawca uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony.


Ile kosztuje odwołanie?


Ponadto w każdym wypadku wypowiadania umowy o pracę pracodawca jest zobowiązany pouczyć pracownika o przysługującej mu możliwości odwołania się do sądu pracy. Pouczenie powinno wskazywać zarówno konkretny sąd pracy jak również termin, w jakim należy to odwołanie złożyć. W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę jest to 7 dniowy termin. W przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w tzw. trybie dyscyplinarnym, termin ten wynosi odpowiednio 14 dni. Zastanawiając się nad złożeniem odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę warto wiedzieć, iż jest ono zwolnione od kosztów sądowych w sprawach do kwoty 50 tys. zł, a apelacja kosztuje jedynie 30 zł.


Świadectwo pracy


Przy wypowiedzeniu umowy o pracę warto również pamiętać o świadectwie pracy. Pracodawca powinien dostarczyć je pracownikowi niezwłocznie po zakończeniu stosunku pracy, a jego wydania nie może uzależniać od wcześniejszego rozliczenia się pracownika. Za nie wydanie świadectwa pracy lub wydanie niewłaściwego świadectwa pracy pracownikowi należy się odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania pracownika z tego powodu bez pracy, nie więcej jednak niż za 6 tygodni.


A jeśli pracodawca naruszył przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę?


Kiedy pracodawca wypowie umowę o pracę, naruszając przy tym przepisy kodeksu pracy, pracownik nie jest całkiem bezbronny. Może on dochodzić na drodze sądowej swoich roszczeń – w razie uznania wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony za nieuzasadnione, przysługuje mu odszkodowanie. Jeżeli w tym czasie umowa uległa już rozwiązaniu, przysługuje mu również roszczenie o przywrócenie do pracy, o ile w okolicznościach danej sprawy będzie to możliwe i celowe. Ponadto pracownikowi przywróconemu do pracy należeć się będzie wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Konkretne limity odszkodowania i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy określa kodeks pracy.


Kiedy nie ma zwolnień grupowych, a likwidują tylko jedno stanowisko pracy


Niekiedy pracodawca rzeczywiście jest zmuszony ograniczyć zatrudnienie. Wówczas warto wiedzieć, że nie tylko przy tzw. zwolnieniach grupowych, ale również w przypadku pojedynczych likwidowanych stanowisk, pracodawca zatrudniający co najmniej dwadzieścia osób jest zobowiązany do wypłacenia pracownikowi odprawy pieniężnej. Jej wysokość jest uzależniona od stażu pracy i wynosi od jednomiesięcznego wynagrodzenia (kiedy umowa o pracę trwała krócej niż 2 lata) aż do trzymiesięcznego wynagrodzenia (kiedy umowa o pracę trwała ponad 8 lat).


Co ciekawe, odprawa przysługuje pracownikowi niezależnie od tego, czy umowa o pracę została mu wypowiedziana, czy też do rozwiązania stosunku pracy doszło na skutek podpisania porozumienia z przyczyny leżącej po stronie pracodawcy (np. likwidacja stanowiska pracy). Często się bowiem zdarza, że nie chcąc mieć w świadectwie pracy informacji, iż stosunek pracy został rozwiązany z powodu wypowiedzenia umowy o prace przez pracodawcę, pracownicy bez zastanowienia decydują się „propozycję nie do odrzucenia,” czyli na podpisanie porozumienia stron. Zapominają jednak przy tym, że w pewnych sytuacjach podpisanie takiego porozumienia nie pozbawi ich prawa do otrzymania odprawy.


Co to są dni wolne na poszukiwanie pracy?


W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi przysługują również tzw. dni wolne na poszukiwanie pracy (od 2 do 3 dni w zależności od długości okresu wypowiedzenia), za które należy mu się wynagrodzenie. Przysługują one pracownikowi również w przypadku, kiedy okres wypowiedzenia podlega skróceniu (np. w przypadkach upadłości pracodawcy, likwidacji stanowiska czy zmniejszenia zatrudnienia). Niestety nie należą się, kiedy pracownik zdecyduje się na rozwiązanie stosunku pracy w drodze porozumienia stron.


Pracodawcy często milczą na ten temat. Kodeks pracy nie nakłada bowiem na nich obowiązku pouczenia, jak to czyni np. w przypadku pouczania o możliwości odwołania się od wypowiedzenia umowy o pracę. Wykorzystanie dni wolnych pracownik powinien uzgodnić z pracodawcą w taki sposób, jak uzgadnia urlop wypoczynkowy. Jeżeli ich nie wykorzysta, nie będzie mu jednak przysługiwał żaden ekwiwalent pieniężny.


Kiedy urlop przymusowy, kiedy ekwiwalent?...


I jak już mowa o ekwiwalencie – może się zdarzyć, że pracodawca wypowie umowę o pracę i „wyśle” pracownika na zaległy urlop wypoczynkowy. Pracodawca ma do tego pełne prawo, a pracownik nie może się skutecznie temu sprzeciwić. W przypadku jednak kiedy obecność pracownika jest niezbędna w okresie wypowiedzenia i na koniec trwania stosunku pracy pozostanie mu niewykorzystany zaległy urlop, wówczas będzie się mu należał ekwiwalent pieniężny. Roszczenie o jego wypłatę aktualizuje się jednak dopiero w chwili rozwiązania stosunku pracy.


…a kiedy zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy?


I na zakończenie kilka słów na temat tzw. zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Może się bowiem zdarzyć, iż pracodawca postawi pracownika przed faktem dokonanym - skoro nie ma zaległego urlopu wypoczynkowego a jego obecność w zakładzie pracy nie jest konieczna, zwolni go z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia (oczywiście płacąc stosowne wynagrodzenie za ten czas).


Warto wówczas pamiętać, że po pierwsze pracownik powinien wyrazić zgodę na takie zwolnienie, po drugie stanowi ono oświadczenie, które pracodawca będzie mógł odwołać jedynie za zgodą pracownika, który z powodzeniem może takiej zgody nie udzielić. Tak więc otrzymując od pracodawcy zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia umowy o pracę (o ile pracownik nie zobowiąże się do „współpracy w razie potrzeby”) może on spokojnie udać się na dłuższy wypoczynek, planując dalszy rozwój kariery zawodowej w nowym, lepszym miejscu.


Autor: Ewa Miszczyk-Wróbel miszczykwrobel.pl
 

Straciłeś pracę? Tu znajdziesz nową. Wypełnij formularz CV i aplikuj na oferty pracy w Polsce i za granicą

 

straciłem pracę, zwolnili mnie z pracy, kodeks pracy, odprawa, zwolnienia grupowe

Podobne artykuły

Komentarze



Nasi Partnerzy:

  • jak napisać cv
  • kariera
  • list motywacyjny wzór
  • praca ogłoszenia
  • program do rekrutacji
  • rozmowa kwalifikacyjna
  • rozwój zawodowy
  • system do rekrutacji
  • system hrm
  • szukam pracy
  • Yourpoland.pl - Polskie Obywatelstwo, Polski Paszport
  • Portal mojebezrobocie.pl
  • Festiwal kawy
  • oferta pracy
  • praca oferty
  • e-rekrutacja

controlfind.pl - skuteczny system do rekrutacji

Rynek Główny 6 | 31-042 Kraków

e-mail: biuro@controlfind.pl | tel. 012 397 04 05

Dotacje na innowacje – Inwestujemy w waszą przyszłość